Harzgids.nl

Welkom op Harzgids.nl
Het online magazine over het prachtige Harz gebergte in Duitsland.

Harz informatie


Hotel zoeker

Boeken in de Harz

Bezienswaardige steden en dorpen

Hotel snelzoeker

De Harz - de geschiedenis

Eigenlijk al sinds de eerste mensachtigen tussen 700.000 en 350.000 jaar geleden in Europa verschenen, is de Harz bewoond, door Homo erectus, Neanderthalers en sinds 40.000 jaar geleden de moderne mens. Archeologische opgravingen duiden bovendien op een vroege mijnbouw in het gebergte, die al in de bronstijd is begonnen.

De geschreven geschiedenis van de Harz begint in de negende eeuw met een eerste vermelding in een oorkonde van keizer Lodewijk de Vrome uit het jaar 814. Onder keizer Karel de Grote werd de Harz een zogenoemd Reichsbannwald, een beschermd gebied waarin alleen de koning mocht jagen en waarin ridders alleen met ontspannen boog en aangelijnde honden mochten reizen. Erg lang hield die beschermde status echter geen stand door een toenemende bevolking, landbouw, mijnbouw en de aanverwante industrie van metaalsmelterijen en -gieterijen.

In de twaalfde en dertiende eeuw was er zelfs al sprake van een flinke afname van het bos als gevolg van de behoefte aan brandhout in de vorm van houtskool voor de smelterijen. Dit was voornamelijk in het westelijk deel van de Harz vanuit het klooster in Walkenried. Door de pestepidemieën van de veertiende eeuw raakten de nederzettingen in de Harz voor een groot deel weer ontvolkt. Pas in de zestiende eeuw kenterde deze neergang.

Gedurende de Dertigjarige Oorlog (1618–1648) werden opnieuw grote delen van de Harz door Zweedse huursoldaten ontvolkt. De eerste beschermingsmaatregel uit esthetisch oogmerk in de Harz werd in 1668 gedaan door de hertog van Braunschweig en Lüneburg en betrof de Baumannsgrot. Hij verklaarde dat deze een wonderbaarlijk werk van de natuur was en dat daarin niets bedorven of vernietigd mocht worden.

Deze bescherming verhinderde echter niet dat in 1705 de laatste beer werd geschoten bij de Brocken, de hoogste berg van de Harz, en in 1798 de laatste wolf bij de Plessenburg. En ook de ontbossing ten behoeve van de mijnbouw en de metaalsmelterijen bleef doorgaan. Toch leidde dit in 1707 tot een verbod om de Brocken te bestijgen en ook het vuur maken werd aan banden gelegd. Deze maatregelen behoren daarmee tot de oudste natuurbeschermingswetten van Duitsland. Niettemin waren rond 1800 grote delen van de Harz ontbost en de resterende, verzwakte bossen hadden te lijden van ziekten en kregen haast de genadeklap met een vreselijke orkaan in november 1800. In 1818 legde de voorlopig laatste lynx bij de Duivelsberg het loodje. Vanaf die tijd werd men zich wel meer bewust van de schade die de mens aan de natuur van de Harz aanbracht en meer beschermingsmaatregelen en wetten volgden. In 1937 werd het natuurbeschermingsgebied “Oberharz” in het leven geroepen.

Ten tijde van Hitler-Duitsland speelde de Harz een belangrijke rol in de bewapeningsindustrie, niet in de laatste plaats door de smelterijen en gieterijen die zich al van oudsher in dit gebied bevonden. Tegen het eind van de Tweede Wereldoorlog waren er steeds meer (dwang)arbeiders nodig om deze industrie gaande te houden. Hierdoor waren er ten slotte meerdere honderden dwangarbeiders- en concentratiekampen, waarvan Mittelbau-Dora bij Nordhausen wel het bekendste is.

Na de oorlog kwam de grens tussen de Bondsrepubliek en de DDR dwars door het westelijke deel van de Harz te liggen. De Brocken en omringende toppen lagen in het oosten en werden tot militair en dus verboden gebied verklaard. Na de Duitse hereniging in 1990 heeft het toerisme op vooral de Brocken, een grote vlucht genomen. Jaarlijks bezoeken een miljoen toeristen het gebied dat tegenwoordig de “Groene Band” genoemd wordt. Hier heeft door de lange afwezigheid van mensen de natuur zijn gang kunnen gaan, met een aantrekkelijk wandel- en fietsgebied tot gevolg.

>> Dorpen en steden in de Harz